Gdy ilość nie idzie w parze z jakością i gdy najprostsze rzeczy okazują się najtrudniejsze…

 

Mamy listopad i więcej czasu na przemyślenia, ta cecha dotyczy także kolekcjonerów. Dlatego też publikuję tekst p. Jacka Kościńskiego, w którym zajął stanowisko wobec błędów merytorycznych popełnionych w katalogu „Wojsko Polskie. Ordery i odznaczenia. Odznaki pamiątkowe – oznaki rozpoznawcze.” Warszawa 2017.

Zapraszam, wspólnie z p. Jackiem do lektury, mamy nadzieję, że pasjonującej…

—————————————————————————————————————————————–

„Komentarze zostały pogrupowane wg. schematu zastosowanego przez autorów przy przedstawianiu każdej z odznak, w skład którego wchodzą:

– nazwa aktualnie istniejącej jednostki, pododdziału lub instytucji – miejscowość w której jednostka, pododdział lub instytucje stacjonuje – numer i datę decyzji MON zatwierdzającej odznakę – zdjęcie awersu odznaki – opis odznaki – kształt, części, detale, symbole, kolory – wymiary odznaki – wykonawcę odznaki

Pragnę również bardzo wyraźnie podkreślić, że do krytycznej analizy przeprowadzonej na kilkunastu wybranych przykładach nie została wykorzystana jakakolwiek „wiedza tajemna” niedostępna ogółowi zainteresowanych tematem współczesnych wojskowych odznak pamiątkowych.

Wszystkie powyżej wymienione części składowe opisów są naprawdę bardzo podstawowymi parametrami i nie wymagają wieloletnich badań, poszukiwań, wertowania setek dokumentów w archiwach, czy też sięgania pamięcią do odległej przeszłości.

Każda z przedstawionych w w/w katalogu odznak pamiątkowych zawiera informację o jej producencie. Biorąc pod uwagę, że tematem opracowania są jedynie odznaki jednostek aktualnie istniejących, ustalenie właściwego producenta nie powinno przysporzyć większych kłopotów. Ale niestety tak nie jest, czego dowodzą wybrane poniżej przykłady.

1. na stronie 70 zaprezentowano odznakę 16 Żuławskiego Batalionu Remontowego z Elbląga. W jej opisie wskazano jako producenta Piotra Olka z Warszawy. Nie jest to informacja zgodna ze stanem faktycznym. Odznaki pamiątkowe tej jednostki były produkowane przez: Piotra Olka z Warszawy, firmę „ToK” Tomasza Kowalewskiego z Warszawy oraz firmę „Celstan” Stanisława Śliwy z Kosakowa k. Gdyni. Pokazana na zdjęciu odznaka pochodzi z firmy Stanisława Śliwy. Dla porównania: po lewej zdjęcie z odznaką P. Olka, po prawej z odznaką St. Śliwy.

 

2. na stronie 85 zaprezentowano odznakę 13 Wojskowego Oddziału Gospodarczego z Grudziądza. W jej opisie wskazano jako producenta Zygmunta Olszewskiego z Warszawy. Nie jest to informacja zgodna ze stanem faktycznym. Jedynym jak do tej pory producentem odznak pamiątkowych 13 WOG z Grudziądza jest firma ArtMedal z Częstochowy. Ani śp. Zygmunt Olszewski, ani firma Gravart Agnieszki Orłowskiej nie mają na chwilę obecną nic wspólnego z w/w odznaką.

3. na stronie 206 zaprezentowana została odznaka 9 Warmińskiego Pułku Rozpoznawczego z Lidzbarka Warmińskiego. W jej opisie jako producenta wskazano Zbigniewa Cegielskiego z Warszawy. Nie jest to informacja zgodna ze stanem faktycznym. Zbigniew Cegielski nie wykonał jakiejkolwiek odznaki dla 9 Pułku Rozpoznawczego, był natomiast producentem odznak pamiątkowych dla poprzedników tej jednostki: 9 Pułku Rozpoznania Radiowego ze Skierniewic i 9 Warmińskiego Pułku Radioelektronicznego z Lidzbarka Warmińskiego. Pokazana w katalogu odznaka została wykonana przez firmę ArtMedal z Częstochowy.

 

 

4. na stronie 210 zaprezentowano odznakę 4 Brodnickiego Pułku Chemicznego z Brodnicy. W jej opisie jako producenta wskazano Andrzej Rewieńskiego z Gorzowa Wielkopolskiego. Nie jest to informacja zgodna ze stanem faktycznym. Owszem firma p. Andrzeja Rewieńskiego w przeszłości realizowała zamówienia dowództwa 4 Pułku i produkowała odznaki pamiątkowe jednostki (zdjęcia pod tekstem). Były to zdecydowanie spauperyzowane wersje podstawowego I wzoru odznaki zgodnego z projektem p. M. Chwiałkowskiego (zdjęcie pierwsze z lewej). Niestety nie było już możliwe zlecenie produkcji odznak ich pierwszemu wykonawcy, który z powodu podeszłego wieku i słabego zdrowia przeszedł na emeryturę i zamknął pracownię. Produkcję odznak zlecono pracowni p. Elżbiety Graczyk z Poznania, która jest wykonawcą pokazanej odznaki pokazanej w opracowaniu.

 

 

Kolejnym elementem opisu każdej z odznak pamiątkowych zawartych w omawianym katalogu są ich wymiary. Należy pamiętać, że wysokość, szerokość, grubość czy średnice poszczególnych odznak danej jednostki nigdy nie będą identyczne. Prywatni producenci nie stosują zaawansowanych technologii, nie dysponują ultranowoczesnymi maszynami. Wiele czynności jest wykonywane w rzemieślniczych lub rękodzielniczych standardach, aczkolwiek z bardzo różną dokładnością, powtarzalnością i starannością. W związku z powyższym optymalnym rozwiązaniem byłoby podawanie średnich wyników pomiarów kilku lub kilkunastu odznak. Sprawdzenie poprawności podanych wymiarów pozostawiam bezpośrednio czytelnikom i użytkownikom katalogu. Przestrzegam jednakże przed bezkrytycznym kopiowaniem, ponieważ można przekroczyć granicę absurdu i niechlujstwa.

Wyśmienitym przykładem takiego stanu rzeczy jest podana na stronie 183 informacja o wymiarach odznaki 20 Bartoszyckiej Brygady Zmechanizowanej z Bartoszyc Wg. autorów lub wg. jednego z nich , wymiary tej odznaki wynoszą: 43×43 mm. Nawet bez jakiegokolwiek mierzenia i tzw. „gołym okiem”, jest widoczne, że odznaka nie jest wpisana w kwadrat o bokach 43 mm. Faktyczne wymiary odznak produkowanych przez Zygmunta Olszewskiego to: wysokość – ok. 43 mm, szerokość – ok. 33 mm. Pomylić się, to w sumie ludzka rzecz. Ale zadziwiającym jest fakt, że autor opisu tej odznaki popełnia ten sam błąd już po raz czwarty. Historia tej pomyłki jest długa i w bieżącym roku obchodzi swoje 20-lecie.

Po raz pierwszy pomyłka zaistniała w 1997 r. w publikacji „Mundur i Odznaki Wojska Polskiego” na str. 86, po raz drugi w roku 2002 w I tomie „Odznaki Wojska Polskiego. 1989-2002. Katalog zbioru falerystycznego” na str. 32, po raz trzeci w katalogu z 2009 roku na str. 79.

Więcej szczęścia miała bliźniacza odznaka pamiątkowa 15 Giżyckiej Brygady Zmechanizowanej. Jej wymiary zostały prawidłowo podane w 1997r. – 43 x 33 mm , w 2002 odznaka była już szersza o 10 mm – 43 x 43 mm, podobnie 2009 r. – 43 x 43 mm, ale w obecnym opracowaniu odznaka powróciła do wymiarów właściwych – 43 x 33 mm. Warto również przy okazji wspomnieć o trzeciej odznace pamiątkowej, słusznie nieobecnej (jednostkę rozformowano w grudniu 2000r.) w omawianym opracowaniu – odznace 15 Olsztyńskiego Batalionu Dowodzenia z Olsztyna. W pierwszych trzech publikacjach, podobnie jak odznaka 20 Brygady, odznaka 15 Batalionu miała podane błędne wymiary: 43 x 43 mm. Wszystkie ww. odznaki pokazuję na załączonych zdjęciach.

 

 

Opisy katalogowe, ze swej natury zawsze muszą być krótkie, zwięzłe i pozbawione składniowych lub literackich figur. Fakt ten nie podlega żadnej dyskusji. Ale lakoniczność katalogowych opisów nie zwalnia ich autorów od obowiązku przedstawiania rzeczywistych kształtów, części, detali, symboli, konstrukcji i kolorów przedstawianych odznak.

Dla przykładu przedstawiam kilka przypadków z tej grupy parametrów opisu odznak:

1. na stronie 42 zaprezentowana została odznaka pamiątkowa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z Olsztyna. W opisie czytamy:„ Pomiędzy ramionami krzyża umieszczono dwa skrzyżowane miecze klingami do góry”. Dla jasności: klinga/ głownia to podstawowa część każdego miecza – wydłużona płaska, prosta, stalowa, część której obie krawędzie są ostre. W górnej części miecza znajduje się rękojeść, czyli miejsce na dłoń/ dłonie miecz trzymające. Dlatego też ww. informacja powinna brzmieć: „Pomiędzy ramionami krzyża umieszczono dwa skrzyżowane miecze głowniami do dołu”. Wniosek – fakt, że kiedyś napisano bzdurę w Olsztynie, którą następnie pozytywnie zaopiniowano angażując autorytet Komisji Historycznej ds. Symboliki Wojskowej i Tradycji Orężnych MON, oraz zatwierdzono powagą stanowiska sekretarz stanu i powagą urzędu MON w Warszawie, zdecydowanie nie powinno przeszkadzać w prostym i nieskomplikowanym przecież skorygowaniu błędu i nie powielaniu go w nieskończoność.

2. na stronie 70 zaprezentowano odznakę 16 Żuławskiego Batalionu Remontowego z Elbląga. W opisie odznaki czytamy: „Uskrzydlone koło zębate z sylwetką bwp wykonane jest jako jednolity element wypełniony biała emalią.” Informacja ta nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Kilka akapitów wcześniej zostali chronologicznie wymienieni wszyscy trzej producenci odznaki 16 Batalionu. W każdym z przypadków produkowane przez nich odznaki składały się z czterech osobnych elementów: koła zębatego, małej sylwetki gryfa, stylizowanych skrzydeł z naniesionymi na nie wizerunkami fragmentów bwp, oraz tarczy z numerem batalionu, odwzorowującej oznakę rozpoznawczą jednostki (zdjęcia poniżej). Ww. elementy były łączone w całość przy zastosowaniu różnych technik (sztyfty, klejenie, lutowanie).

 

 

3. na stronie 206 zaprezentowano odznakę 9 Warmińskiego Pułku Rozpoznawczego z Lidzbarka Warmińskiego. W opisie odznaki znalazła się informacja: „Odznaka ma kształt krzyża maltańskiego, ramiona są emaliowane w kolorze niebieskim.” Cytowana część opisu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Ramiona krzyża są pokryte emalia w kolorze zielonym, a jedynie przez środek ramion (poziomych i pionowych) poprowadzony został niebieski (granatowy) pasek. Na poniższym zdjęciu pokazuję górne ramię krzyża i kolory na nim widoczne.

f

4. na stronie 278 zaprezentowane zostały dwie odznaki pamiątkowe 44 Bazy Lotnictwa Morskiego stacjonującej w Siemirowicach i w Darłowie. W opisie odznaki umieszczono informację: „Na szachownicy kotwica opleciona sznurem w kształcie litery S (Siemirowice) i D (Darłowo) (…)” Szachownica – jest, kotwica – jest, sznur opleciony – jest, ale liter S i D na szachownicy brak. Sznur to tylko sznur i nic poza tym, złote litery S i D zostały wkomponowane w rozpostarte skrzydła mewy – tak jak jest to widoczne na załączonym zdjęciu.

g

 

5. na stronie 451 zaprezentowano odznakę pamiątkową 20 Wojskowego Ośrodka Kartograficznego z Komorowa k. Ostrowi Mazowieckiej. W opisie odznaki znalazła się informacja: „Między ramionami krzyża złoty wieniec laurowo-dębowy.” W pierwotnym projekcie tej odznaki wieniec umieszczony pod krzyżem był faktycznie w lewej części spleciony z liści laurowych, a w części prawej z liści dębowych. W trakcie rozmów i uzgodnień poczynionych z wykonawcą tej odznaki p. Piotrem Olkiem jeszcze przed przystąpieniem do produkcji odznak i realizacji zlecenia (w 1995 roku) dokonano kilku zmian w projekcie. Jedną z nich było zastąpienie liści laurowych, dębowymi, dzięki czemu w skład wieńca wchodzą tylko liście dębowe. Projekt odznaki z tą zmianą został zatwierdzony późniejszą decyzją MON w 2005 roku. Wszystkie odznaki wyprodukowane przez p. Piotra Olka dla tej jednostki – od pierwszych z 1995 roku, do bieżącej produkcji z 2017 roku – posiadają wieńce dębowe, co pokazuję na załączonym zdjęciu. Celowo wybrana została odznaka bez emalii, ponieważ dębowe liście w wieńcu są lepiej widoczne.

h

Tradycyjnie już w katalogu, w odniesieniu do odznak pamiątkowych zostały jedynie zdjęcia ich awersów. Autorzy zastrzegli we wstępie, że: „ Nie wszystkie symbole ujęte w Dziennikach Urzędowych MON zostały już wykonane, w opracowaniu ukazano ich opis i rysunki.” Nic zatem nie powinno stanąć na przeszkodzie, żeby w każdym tego typu przypadku dodać po dwa zdania – „ Rysunek i opis zostały zaczerpnięte z załączników odpowiednich decyzji opublikowanych w Dz. Urz. MON. Odznaki nie są jeszcze produkowane i nadawane.”

Przykładów takiego stanu rzeczy jest kilkadziesiąt. Dużym problemem są zdjęcia awersów odznak wykonanych przez producenta „X”, a towarzyszący zdjęciu opis odznaki odnosi się do producenta „Y” (lub odwrotnie). Sprawa ta została już przedstawiona na kilku wcześniejszych przykładach. Niestety zdarzają się błędy merytoryczne „grubszego kalibru” – odznaki, które nie są odznakami oficjalnie stosowanymi w poszczególnych jednostkach, odznaki których produkcja nie była przez jednostki zlecana.

Na stronie 292 została przedstawiona i opisana odznaka pamiątkowa 23 Bazy Lotnictwa Taktycznego z Mińska Mazowieckiego. Problem w tym przypadku polega na tym, że dowództwo 23 Bazy nigdy nie zamówiło i nie zleciło Pracowni Grawerskiej Roberta Wilczewskiego wykonania jakiegokolwiek egzemplarza tej odznaki. Pierwsze odznaki 23 Bazy zostały wykonane zgodnie z zatwierdzającą je decyzją MON z września 2012 r. w firmie LogoArt Ireneusza Trockiego w Lublinie. Odznaki zostały po raz pierwszy nadane i wręczone w lutym 2013r. Firma Ireneusza Trockiego jest jedynym, do chwili obecnej, ich producentem. Na poniższych zdjęciach pokazuję odznakę R. Wilczewskiego (z lewej strony) i odznakę I. Trockiego z numerem 144 nadaną w 23 Bazie Lotnictwa Taktycznego w dniu 29 maja 2017 roku (z prawej strony).

Na stronie 297 została przedstawiona i opisana odznaka 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego w Łasku. Tak uznali autorzy opracowania. W przypadku tej odznaki nie wpisano numeru i daty wydania odpowiedniej decyzji MON . Wyręczam zatem autorów: DECYZJA Nr 315/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 sierpnia 2010 r. w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej 32. Bazy Lotnictwa Taktycznego, wchodząca w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia; Dz. Urz. MON Nr 16, poz. 216, opublikowany 3 września 2010 r. Dodatkowo pod tekstem wstawiam dwa obrazki: skopiowany z ww. decyzji projekt odznaki, oraz odznakę aktualnie stosowaną w 32 Bazie, której producentem jest firma ArtMet Zbigniewa Bożka z Marek k. Warszawy. Natomiast dokładną identyfikację odznaki przedstawionej i opisanej jako odznaka pamiątkowa 32 Bazy – którą nie jest(sic!) – pozostawiam autorom opracowania.

Jednym z założeń opracowania było podanie przy każdej omawianej odznace pamiątkowej odpowiedniej i właściwej decyzji MON odznakę zatwierdzającą. Od połowy 2010 roku decyzje są publikowane w komplecie z załącznikami zawierającymi zatwierdzone regulaminy nadawania odznak, projekty zatwierdzonych legitymacje potwierdzających nadanie odznaki i zatwierdzone projekty samych odznak. Przyznaję, że koncepcja autorów jest dobra z kilku względów. Po pierwsze – pozwala porównać fizycznie część posiadanych odznak z ich projektami, po drugie – pozwala zapoznać się z nowościami, po trzecie – jest to informacja po części eliminująca „radosną twórczość” niektórych producentów odznak. Ale tak jak zwykle, żeby coś zadziałało, konieczne jest spełnienie kilku podstawowych kryteriów:

  • jeżeli zdecydowano się na podanie numeru i daty wydania decyzji – to taka informacja dodana powinna być we wszystkich przypadkach i w takim samym formacie
  • jeżeli zdecydowano się na podanie parametrów decyzji – to nie zaszkodziło by zajrzeć do jej tekstu, czy jest tą właściwą
  • jeżeli nie było możliwe ustalenie lub przyporządkowanie odpowiedniej decyzji do odpowiedniej odznaki – to krótkie wyjaśnienie przyczyny, powodu takiej sytuacji powinno być umieszczone w tekście

Strona 70. 16 Żuławski Batalion Remontowy z Elbląga. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę. Odznaka jest nadawana stale od 1996 roku. Niemniej jednak dopiero w 2011 roku wydano decyzję Nr 39/MON Ministra Obrony Narodowej z 14 lutego 2011 r. (Dz. Urz. MON Nr.4 z 8 marca 2011. poz. 369) – w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej, oznaki rozpoznawczej oraz proporczyka na beret 16 Żuławskiego Batalionu Remontowego.

Strona 322. 16 Szczycieński Batalion Radiotechniczny z Lipowca k. Szczytna. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę – decyzja nr 203/MON z dnia 16 lipca 2002.

Strona 383. Oddział Żandarmerii Wojskowej w Elblągu. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę – decyzja nr 34/MON Ministra Obrony Narodowej z 12 lutego 2014r

Strona 210. 4 Brodnicki Pułk Chemiczny w Brodnicy. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę. Odznaka jest nadawana nieprzerwanie od kwietnia 1995 roku. Niemniej jednak dopiero decyzja nr 290/ MON/ PSSS wydaną 31 sierpnia 2005 roku (Dz. Urz. MON nr.16 z 16 września 2005. poz.157) – urzędowo sankcjonuje jej istnienie.

Strona 194. 3 Włocławski Batalion Drogowo-Mostowy z Chełmna. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę – decyzja Nr 317/MON z 29 lipca 2014 r. Uwaga: w opracowaniu zostało umieszczone zdjęcie odznaki 3 Batalionu Drogowo-Mostowego, natomiast opis odznaki dotyczy odznaki 3 Pułku Drogowo Mostowego !!

Strona 190. 14 Suwalski Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej z Suwałk. 14 Dywizjon powstał w sierpniu 2010. Umieszczono decyzję Nr 234/ MON z 2 sierpnia 2005(poprawne parametry decyzji to Nr 234/ MON/PSSS). Skąd zatem różnica 5 lat ?? Ww. wymieniony dokument z 2 sierpnia 2005 roku dotyczy wprowadzenia odznaki pamiątkowej i oznaki rozpoznawczej 14 Suwalskiego Pułku Artylerii Przeciwpancernej. Dlatego też w tym konkretnym przypadku powinny zostać podane dwie decyzje: ww. oraz decyzja Nr 52/ MON z 22 lutego 2011 w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, sztandaru, odznaki pamiątkowej i oznaki rozpoznawczej przez 14 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej oraz nadania nazwy wyróżniającej, imienia patrona i ustanowienia dorocznego święta. I dopiero wtedy korzystający z opracowania dostaliby konkretną i kompletną i informację.

Strona 164. 16 Batalion Dowodzenia „Ziemi Elbląskiej” w Elblągu. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę.

Strona 390. 108 Szpital Wojskowy w Ełku. Brak informacji o decyzji MON zatwierdzającej omawianą odznakę.

Przy nazwach jednostek, których odznaki pamiątkowe zostały przedstawione w omawianym opracowaniu umieszczono nazwy miejsc (miejscowości) ich stacjonowania. Kilkadziesiąt jednostek lub instytucji nie zasłużyło na podanie ich lokalizacji – nie ma zatem potrzeby ich wyliczania. W innych przypadkach zabrakło dokładności.

Dla przykładu na stronie 428 – tytuł zawiera nazwę jednostki i miejsce jej stacjonowania: „Ośrodek Szkolenia Poligonowego WL – Orzysz”. W jednym zdaniu zawarte zostały dwa błędy. Pełna, prawidłowa i aktualna nazwa jednostki to: Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Orzysz. Komenda Ośrodka nie stacjonuje w Orzyszu, ale w Bemowie Piskim. Bemowo Piskie jest wskazywane jako miejsce stacjonowania jednostki w całej dokumentacji służbowej i korespondencji. Dla przykładu decyzja Nr 53/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 14 lutego 2006 r., została wydana „(…)w sprawie wprowadzenia odznaki pamiątkowej i oznaki rozpoznawczej Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Bemowie Piskim.” Nie jest również przypadkiem, że nazwa Bemowo Piskie jest umieszczona na odznace pamiątkowej.

Kilka jednostek stacjonowało jeszcze do niedawna w miejscowości Stargard Szczeciński. Nazwa miejscowości jest już nieaktualna – na pewno nie była już aktualna w dniu 1 maja 2017, czyli dacie przyjętej jako data zamknięcia przygotowania katalogu do wydania. Dlatego też: 2 Batalion Piechoty Zmotoryzowanej, 3 Batalion Piechoty Zmotoryzowanej, 2 Batalion Saperów oraz Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej zdecydowanie stacjonują w Stargardzie.

Zaskakującym zjawiskiem jest umieszczenie w opracowaniu odznaki pamiątkowej 16 Batalionu Zaopatrzenia (JW1261) z Elbląga. Problem w tym przypadku wynika z faktu, że 16 Batalion w 2011 roku zostały wyłączony z podporzadkowania 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej i włączony w skład 2 Regionalnej Bazy Logistycznej w Warszawie. W 2012 roku 16 Batalion Zaopatrzenia rozformowano – część jego kadry zasiliła, a część sprzętu oraz koszary przekazano nowoformowanej jednostce 21 Wojskowemu Oddziałowi Gospodarczemu w Elblągu.

W powyższym tekście zostało wymienionych jedynie kilkanaście odznak pamiątkowych z ponad pięciuset umieszczonych w opracowaniu Panów: Sawickiego i Strynowicza. Na ich przykładzie omówiono kilkadziesiąt błędów, pomyłek, niekonsekwencji, niestaranności charakterystycznych niestety dla całej pracy. Nie jest moim zamiarem sprawdzanie i korygowanie całej publikacji – byłaby to czynność długotrwała, mozolna i chyba nie do końca potrzebna. Dlatego też pozwolę sobie na koniec zasugerować wszystkim potencjalnym użytkownikom tego opracowania – Szanowni Państwo jeżeli mielibyście potrzebę i chęć cytowania fragmentów tekstu w swoich pracach, pamiętajcie o solidnym zweryfikowaniu poprawności wykorzystywanych informacji.”

Autorem tekstu jest p. Jacek Kościński.

Krótki wstęp: Jakub Maruszczak

Informacje o Polish_Badges

Od wielu lat zajmuję się polską falerystyką wojskową. Zbieram odznaczenia, jestem uczestnikiem aukcji, historykiem wojskowości, autorem wielu publikacji z zakresu falerystyki i medalierstwa. Od niedawna prowadzimy kanał video poświęcony odznakom oraz profil na Facebook.
Ten wpis został opublikowany w kategorii Bibliografia, Literatura, Odznaki i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s